# Type minstens 1 karakter om te zoeken # Klik op enter om te zoeken of ESC om te sluiten

Nooit meer slapen

Auteur: Willem Frederik Hermans

Er wordt op het moment gewerkt aan een verfilming van Nooit meer slapen, de klassieker uit 1966 van Willem Frederik Hermans. Een goede reden dus om het boek eens aan een kritische blik te onderwerpen. Is de roman na bijna 50 jaar inmiddels achterhaald, of toch nog steeds actueel?
Lees de volledige recensie »

Bestellen

Dit boek kopen? Zoek naar dit boek bij de volgende winkels:

Categorie:

Beschrijving

De portier is een invalide. Op het eikehouten bureautje waaraan hij zit, staat alleen een telefoon, en door een goedkope zonnebril staart hij roerloos voor zich uit. Zijn linkeroorschelp moet afgescheurd zijn bij de ontploffing die hem verminkt heeft, of is misschien verbrand toen hij neerstortte met een vliegtuig. Wat er van het oor is overgebleven lijkt op een slecht uitgevallen navel en biedt de haak van de bril geen houvast.
– Professor Nummedal, please. Ik heb een afspraak met hem.
– Goodday, sir. Ik weet niet of professor Nummedal binnen is.

Zijn Engels klinkt langzaam of het Duits was. Hij zwijgt verder en verroert zich niet.
– Ik heb gisteren een afspraak gemaakt met de secretaresse van professor Nummedal, voor vandaag half elf.

Onwillekeurig kijk ik op mijn polshorloge dat ik gisteren bij aankomst in Oslo gelijk gezet heb op Noorse zomertijd. Half elf. Nu pas zie ik dat boven het hoofd van de portier een elektrische klok hangt die ook op half elf staat. Alsof ik de verminkte man zelfs geen schim van een vermoeden geven wil dat ik hem bedrieg, haal ik de brief te voorschijn die professor Sibbelee mij in Amsterdam gegeven heeft en zeg:
– De datum was trouwens al eerder vastgesteld.

Het is een brief van Nummedal aan Sibbelee, waarin deze dag, vrijdag 15 juni, als mogelijke datum voor een ontmoeting wordt genoemd. Ik wens uw leerling een voorspoedige reis naar Oslo. Ondertekend: Ørnulf Nummedal.

Ik houd de portier de opengevouwen brief voor, van mij uit gezien ondersteboven. Maar zijn hoofd beweegt hij niet, wel zijn handen. Aan zijn linkerhand zitten geen vingers en aan de rechterhand heeft hij niet meer dan een enkele nagelloze stomp overgehouden en de duim. De duim is volkomen onbeschadigd, met een goed onderhouden schone nagel. Het lijkt bijna of het zijn eigen duim niet is. Zelfs geen vinger overgehouden om een trouwring aan te dragen. Zijn polshorloge is afgesloten met een metalen dekseltje, dat hij op zijn duimnagel laat openspringen. Onder het dekseltje zit geen glas.

De portier voelt met de nagelloze stomp aan de wijzers en zegt:
– Het is mogelijk dat professor Nummedal op zijn kamer is. Twee trappen naar boven en dan de tweede deur rechts.

Met open mond steek ik de brief weer in mijn zak.
– Thank you.

  1. Martijn

    Martijn

    Er wordt op het moment gewerkt aan een verfilming van Nooit meer slapen, de klassieker uit 1966 van Willem Frederik Hermans. Een goede reden dus om het boek eens aan een kritische blik te onderwerpen. Is de roman na bijna 50 jaar inmiddels achterhaald, of toch nog steeds actueel?

    In Nooit meer slapen reizen we af naar het onherbergzame en dunbevolkte noorden van Noorwegen. Hoofdpersoon Alfred Issendorf gaat voor zijn promotieonderzoek op weg naar de regio Finnmark. Daar moet hij de hypothese gaan toetsen dat sommige van de ronde meertjes in het gebied niet gevormd zijn door smeltend ijs maar door inslagen van meteorieten. Om zijn onderzoek te vergemakkelijken is hem door zijn leermeester professor Sibbelee gezegd contact op te nemen met diens collega Nummedal, die luchtfoto’s van het gebied ter beschikking zou kunnen stellen.

    Maar bij Nummedal aangekomen wordt hij met een kluitje in het riet gestuurd. De beloofde luchtfoto’s blijken in het midden van een verhuizing kwijt te zijn geraakt. Nummedal lijkt bovendien niet echt onder de indruk van de kwaliteiten van zijn collega Sibbelee en dat zorgt ervoor dat Alfred al met aardig wat twijfels in het welslagen van de expeditie uiteindelijk de wildernis in trekt.

    Hij doet dit samen met enkele andere jonge wetenschappers, waaronder ene Arne. De anderen zijn heel wat beter voorbereid op het leven in de uitdagende omstandigheden. Kou, zware bepakking, natheid, muggen, rivieren die overgestoken moeten worden, de nooit ondergaande zon: voor hen goed te doen maar voor Alfred een zware beproeving. Alles wat mis kan gaan gaat ook mis. Tijdens de wandeltocht denkt Alfred vaak aan zijn vader, de botanicus die bij een expeditie in Zwitserland in een kloof viel en om het leven kwam. Toen hij jong was ambieerde hij een carrière in de muziek, maar Alfred werd door zijn moeder in de wetenschappelijke richting gedirigeerd om daarin succesvol te worden, en zo af te maken wat zijn vader nooit kon voltooien.

    Wanneer hij erachter komt dat een van de expeditieleden wel luchtfoto’s heeft, gaat hij nog harder twijfelen aan de goede bedoelingen van zijn wetenschappelijke meerderen. Zal het hem lukken om tegen alle voortekens in toch wetenschappelijke geschiedenis te schrijven en aan te tonen dat de hypothese van Sibbelee de juiste is?

    Hoewel Nooit meer slapen vlot leest, met dank aan de dialogen en de sfeervolle beschrijvingen van het Noorse landschap, gebeurt er vrij weinig in de roman. Dat is niet direct een minpunt. W.F. Hermans beschrijft namelijk op meeslepende wijze de martelgang van Alfred. We leren hem kennen als een zwakke man met faalangst, altijd bang dat anderen hem in de maling nemen, weinig overtuigd van eigen kunnen. Aan alles merk je dat hij in de wetenschap eigenlijk niet op zijn plek is.

    Nooit meer slapen zit vol met verwijzingen naar mythologie en religie en lijkt te zijn geschreven als aanklacht tegen zowel religie als wetenschap. Een te sterk geloof in elk van beide kan fatale gevolgen hebben.

    De kracht van de roman zit in de sfeerbeschrijvingen en de spanning die ten grondslag ligt aan het verhaal. Waar brengt Alfreds tocht hem, zal hij het overleven, en zo ja hoe? Ligt er wetenschappelijke roem voor hem in het verschiet, of is de hele tocht al net zo nutteloos en doelloos als Alfred zich gedurende de tocht vaak voelt? De indringende beschrijvingen zorgen ervoor dat het voelt alsof je in de schoenen van Alfred staat. De muggen vliegen om je oren, de natheid en klamheid dringt door je kleren, het gewicht van de rugzakken weegt op je schouders. Ondanks dat we heden ten dage al snel met GPS en Google Maps op stap zouden gaan, is vooral die door Hermans neergezette sfeer tijdloos en krachtig en nog altijd veelzeggend.

advertentie
Terug naar boven

Gratis boekentips

Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang nieuwe leestips